بی کربنات سدیم
گروه دارویی- درمانی:
قلیایی کننده
قلیایی کننده سیستمیک و ادراری، بافر سیستمیک، آنتی اسید خوراکی
تزریقی: 8.4% (10، 50 میلی لیتر)
موارد مصرف، روش و دوزاژ:
داروی کمکی در احیای قلبی-تنفسی
بالغین و کودکان بالای دو سال:
1 میلی اکی والان بر کیلوگرم بی کربنات سدیم از راه وریدی تجویز می شود. سپس هر 1 دقیقه بر اساس نتایج گازهای خونی 0.5 میلی اکی والان بر کیلوگرم تجویز می شود. بنابراین نحوه تزریق بی کربنات سدیم وریدی می باشد. اگر امکان اندازه گیری گازهای خونی وجود نداشته باشد 0.5 میلی اکی والان بر کیلوگرم هر 10 دقیقه تا زمان برگشت جریان خون از راه وریدی تزریق می شود.
کودکان یک تا دو سال:
یک میلی اکی والان بر کیلوگرم محلول 4.2% بی کربنات سدیم به صورت وریدی تزریق می شود. سپس بر اساس نتایج گازهای خونی هر 10 دقیقه این دوز تکرار می شود. دوزاژ روزانه نباید بیش از 8 میلی اکی والان بر کیلوگرم باشد.
اسیدوز متابولیک
بالغین و کودکان:
دوز بی کربنات سدیم بستگی به غلظت CO2 ،pH و شرایط بالینی بیمار دارد.
مکانیسم اثر:
بی کربنات سدیم در بدن تبدیل به یون بی کربنات می شود و در اثر ترکیب با یون هیدروژن خون را قلیایی می کند. دفع یون های بی کربنات از طریق ادرار سبب قلیایی شدن ادرار می گردد.
نکات با اهمیت:
اگر در طول مصرف بی کربنات سدیم آلکالوز متابولیک ایجاد شود در آن صورت مصرف بی کربنات سدیم باید قطع شود.
دوز بی کربنات سدیم توسط پزشک تعیین خواهد شد. بی کربنات سدیم نباید بدون تجویز پزشک استفاده شود.
اگر در طول درمان با بی کربنات سدیم علائمی مانند درد شدید شکمی، تورم، افزایش وزن سریع و یا تنگی نفس را تجربه کردید، باید مصرف بی کربنات سدیم را قطع کرده و پزشک را در جریان قرار دهید.
نحوه تزریق بی کربنات سدیم وریدی می باشد.
موارد منع مصرف:
آلکالوز متابولیک تنفسی
آلکالوز هیپوکلرمیک ناشی از دیورتیک ها یا ساکشن نازوگاستریک
هیپوکلسمی
موارد احتیاط:
نارسایی احتقانی قلب
بیماری های ریوی
آسیت
کمبود پتاسیم
عوارض جانبی:
هر دارو به موازات ایجاد اثرات درمانی مورد نظر، ممکن است سبب بروز عوارض ناخواسته نیز بشود. اگرچه کلیه این عوارض در یک فرد مشاهده نمی شود ولی در صورت بروز هر یک از عوارض زیر با پزشک معالج مشورت نمایید.
عوارض بی کربنات سدیم عبارت است از:
CNS: کاهش سطح هوشیاری، ترمور
CV: احتباس مایعات
GI: نفخ، کرامپ های شکمی، خشکی دهان، تشنگی
GU: سنگ های کلیوی، افزایش بیش از حد معمول ادرار
Metabolic: آلکالوز، هیپرناترمی، هیپراسمولاریتی
Local: درد و نکروز بافتی بعداز نشت وریدی
توجهات پزشکی - پرستاری:
در صورت نشت وریدی انفوزیون بی کربنات سدیم باید قطع شود.
در طول درمان با بی کربنات سدیم بیمار را به دقت از نظر وضعیت اسید و باز و بروز علایم آلکالوز مورد بررسی قرار دهید.
توجهات بیمار - خانواده:
بی کربنات سدیم باید مطابق با دستور پزشک مصرف شود.
علایم عدم تعادل الکترولیتی را بیاموزید و در صورت مشاهده به پزشک اطلاع دهید.
از مصرف همزمان بی کربنات سدیم با لبنیات خودداری نمایید زیرا احتمال بروز سنگ کلیه یا هیپرکلسمی وجود دارد.